Σελίδες

Ιστορία και Πολιτική

Ιστορία και Πολιτική

Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου 2015

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Δ' ΜΕΡΟΣ)



4. 1950 - 1974: Η οικονομική εξάρτηση του συνδικαλισμού από το Κράτος.

Ο Μακρής δεν ήταν μια περιστασιακή φυσιογνωμία του ελληνικού συνδικαλισμού. Ο «ατσάλινος ηγέτης» της Δεξιάς κράτησε τη διοίκηση της ΓΣΕΕ είκοσι χρόνια, μέχρι το 1969 οπότε η δικτατορική κυβέρνηση τον απομάκρυνε, και σε αυτό το διάστημα κατάφερε με την πολιτική του να αποστεώσει το συνδικαλιστικό κίνημα και να το μετατρέψει σε ομοίωμα συνδικαλισμού. Τρεις βασικές παράμετροι καταδεικνύουν αυτή την εικονικότητα: η κατατρόπωση της συνδικαλιστικής αντιπολίτευσης, η συνεργασία της ΓΣΕΕ με τον εκάστοτε Υπουργό Εργασίας και, το κυριότερο, η οικονομική εξάρτηση της Συνομοσπονδίας από το Κράτος.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ

Κυριακή, 16 Αυγούστου 2015

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ

Η περίπτωση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης


της ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΦΟΥΝΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ


Σε μια ιδανική δημοκρατία οι πολίτες συμμετέχουν σε δημόσιες συζητήσεις για θέματα που τους ενδιαφέρουν άμεσα. Κάθε κοινωνία που σέβεται τον εαυτό της επιτρέπει την ελεύθερη και χωρίς περιορισμούς ανταλλαγή επιχειρημάτων ανάμεσα σε πληροφορημένους πολίτες. Αυτή είναι τουλάχιστον η ιδανική λειτουργία των σύγχρονων δημοκρατιών. Στις δημοκρατικές κοινωνίες η δημόσια σφαίρα είναι ο χώρος όπου ακούγονται όλες οι τεκμηριωμένες απόψεις για το κοινό καλό.
Η δημόσια σφαίρα επηρεάζεται από παλιά και νέα μέσα ενημέρωσης. Κάποιοι πιστεύουν ότι το διαδίκτυο έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί νέες δημόσιες σφαίρες όπου μπορούν να συμμετέχουν ελεύθερα πολίτες με κοινές πολιτικές πεποιθήσεις. Σύμφωνα με αυτή την αισιόδοξη άποψη, το διαδίκτυο ενθαρρύνει τη χρήση τέτοιων χώρων (forums) για τη διαβούλευση θεσμικών ιδεών και πρακτικών πολιτικών.
Υπάρχει όμως και μια πιο απαισιόδοξη άποψη που ισχυρίζεται ότι το διαδίκτυο δεν ανοίγει νέους δρόμους για τη λεγόμενη «δημοκρατία της διαβούλευσης». Οι άνθρωποι συμπεριφέρονται στο διαδίκτυο περισσότερο ως καταναλωτές που ενδιαφέρονται για τη διασκέδασή τους και λιγότερο ως πολίτες που συμμετέχουν σε φόρα τα οποία διαβουλεύονται θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

Το θέμα είναι πολύ μεγάλο και πολυσχιδές. Θα ήταν καλό να ξεκινήσουμε ορίζοντας τη δημόσια σφαίρα και την πολιτική δημόσια σφαίρα.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Παρασκευή, 7 Αυγούστου 2015

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Γ΄ ΜΕΡΟΣ)


3.  1940 - 1950: Οι ξένες επεμβάσεις στο συνδικαλιστικό κίνημα.

του ΚΩΣΤΑ ΦΟΥΝΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Η δεκαετία του 1940 δεν προσέφερε εκείνες τις συνθήκες που θα επέτρεπαν την αναδιοργάνωση των εργατικών συνδικάτων. Το άμεσο δεδομένο του Εμφυλίου πολέμου, οι αξιώσεις του Ψυχρού Πολέμου και η προτεραιότητα αναχαίτισης του κομμουνισμού, οι παρεμβάσεις ξένων παραγόντων στην ελληνική πολιτική ζωή (κυρίως των Αμερικανών) και οι ιδεολογικές πεποιθήσεις τους, η προσπάθεια να καταστεί η Ελλάδα αξιόπιστος σύμμαχος της Δύσης, όλα αυτά επηρέασαν το συνδικαλιστικό κίνημα και προκάλεσαν την οπισθοδρόμησή του.
Στην Κατοχή, τον έλεγχο της ΓΣΕΕ ανέλαβαν οι Γερμανοί. Ο κατοχικός Υπουργός Εργασίας αντικατέστησε όλα τα πρόσωπα του μεταξικού καθεστώτος και διόρισε στη θέση του γενικού γραμματέα της Συνομοσπονδίας τον ακροδεξιό Καλύβα. Ο σχηματισμός όμως του Εργατικού ΕΑΜ έθεσε τον επίσημο συνδικαλισμό υπό αμφισβήτηση. Το ΕΕΑΜ ιδρύθηκε στις 16 Ιουλίου 1941, πριν από το ΕΑΜ, στα πλαίσια του κλίματος ενότητας που είχε διαμορφωθεί μεταξύ των εργατών ήδη από το 1934. Τρεις ήταν οι ιδρυτικές συνδικαλιστικές παρατάξεις οι οποίες αντιπροσώπευαν τρεις πολιτικές παρατάξεις.: η ομάδα του Καλομοίρη που εκπροσωπούσε το νεότευκτο ΣΕΚΕ (δεν έχει σχέση με τον πρόδρομο του ΚΚΕ), η ομάδα του Στρατή που εκπροσωπούσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΚΕ) και η ομάδα των κομμουνιστών υπό τον Κώστα Θέο, τον παλιό ηγέτη της Ενωτικής ΓΣΕΕ, που εκπροσωπούσε το ΚΚΕ. Οι τρεις παρατάξεις ήταν ισότιμες μεταξύ τους και συμμετείχαν με  ίσο αριθμό αντιπροσώπων στην Κ.Ε. του ΕΕΑΜ. Όταν ιδρύθηκε το ΕΑΜ, η κυριότερη αντιστασιακή οργάνωση της χώρας, το ΕΕΑΜ αποτέλεσε την συνδικαλιστική του πτέρυγα. Ο στόχος των δύο οργανώσεων ήταν κοινός...

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Τρίτη, 7 Ιουλίου 2015

Η ΕΥΡΩΠΗ, Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ



Το δημοψήφισμα στην Ελλάδα μόλις ολοκληρώθηκε με μεγάλη πλειοψηφία του ΟΧΙ. Η διεξαγωγή του προκάλεσε έντονες αντιπαραθέσεις, σε τέτοιο βαθμό ώστε μερικοί το θεώρησαν διχαστικό. Πώς μπορούν να εξηγηθούν αυτές οι έντονες συγκρούσεις; Πολύς κόσμος, ακόμα και εντός της κυβέρνησης, αντιλαμβάνεται την αντιπαράθεση ανάμεσα στις δυο απόψεις του δημοψηφίσματος με όρους ηθικούς: οι «κακοί» Ευρωπαίοι μας «ρουφούν το αίμα» με τα μέτρα τους συνεπικουρούμενοι από την «τρόικα εσωτερικού», τους Έλληνες «γερμανοτσολιάδες», τα «σκυλιά» που ψήφισαν ΝΑΙ. Είναι μια εύπεπτη εξήγηση που προσφέρεται σε όσους δεν έχουν περισσότερες απαιτήσεις από τον εαυτό τους. Αν όμως θέλουμε να θέσουμε τα γεγονότα που σχετίζονται με αυτό το δημοψήφισμα σε μια κατανοητή, νομίζω, διάσταση, τότε θα πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε ως ακόμη μια αποτυχημένη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας.

Το ζήτημα του εκσυγχρονισμού δεν είναι καινούργιο. Είναι συνυφασμένο με την πολιτική και κοινωνική κατάσταση στη χώρα μας σχεδόν από τότε που άρχισε αυτή να υπάρχει, τουλάχιστον δυο αιώνες πίσω, αν όχι και περισσότερο. Ούτε είναι ένα ζήτημα που αντιμετώπισε μόνον η χώρα μας. Όλες οι κοινωνίες του πλανήτη ήρθαν, και εξακολουθούν να έρχονται, σε αντιπαράθεση με αυτό το πρόβλημα. Η ανάγκη εκσυγχρονισμού των κοινωνιών τις φέρνει αντιμέτωπες με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και τις ωθεί να δίνουν ριζοσπαστικές λύσεις στα προβλήματά τους. Ας  αρχίσουμε με την προσπάθεια προσδιορισμού της έννοιας «εκσυγχρονισμός».

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2015

Ο CARL SCHMITT ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟ



            Αφορμή αυτού του κειμένου στάθηκε το πρόσφατο περιστατικό με την ανάρτηση σε ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης γελοιογραφιών του γνωστού σκιτσογράφου Αρκά και των αντιδράσεων που προκάλεσαν. Δυστυχώς δεν είναι το μοναδικό. Είχαν προηγηθεί άλλα, τόσο πριν όσο και μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου με παρόμοιο θλιβερό και συνωμοσιακό πνεύμα. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και οι δηλώσεις της Προέδρου της Βουλής για τα κίνητρα των πολιτών που συμμετείχαν στη διαδήλωση «Μένουμε Ευρώπη».


             Από τα περιστατικά αυτά γίνεται φανερό ότι ορισμένα δικαιώματα, από αυτά που ήδη στον καθημερινό λόγο χαρακτηρίζουμε φιλελεύθερα, είναι αντικείμενο συζήτησης και όχι βεβαιότητες στον σύγχρονο ελληνικό πολιτικό διάλογο. Κάποιος θα έλεγε ότι είναι λογικό, και ίσως αναμενόμενο, ένα κόμμα που διακηρύσσει καταστατικά την αριστερή ριζοσπαστικότητά του να μην αποδέχεται ορισμένες αρχές του πολιτικού φιλελευθερισμού. Ίσως να είναι έτσι. Όμως εδώ γίνεται προσπάθεια να αναθεωρηθεί άρδην η νοηματοδότηση βασικών εννοιών του πολιτικού μας λεξιλογίου. «Πολιτική» δεν είναι πια το σύνολο των απαιτούμενων ενεργειών για να βρεθεί το σημείο ισορροπίας ανάμεσα σε δυο διαφορετικές απόψεις, αλλά η περιχαράκωση και η ενδυνάμωση αυτής της διαφοράς. «Δημοκρατία» δεν νοείται πια το δικαίωμα του κάθε πολίτη να έχει γνώμη για τα πολιτικά πράγματα και να την εκφράζει ελεύθερα, αλλά η δημιουργία μιας πολιτικής κοινότητας που θέτει αυστηρούς όρους ως προς το ποιος ανήκει σε αυτήν και ποιος όχι. Και όλα αυτά γίνονται με την επίκληση του ονόματος του λαού. Προσωπικά, δεν πιστεύω ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με κάποιο είδος αριστερής ριζοσπαστικότητας, αλλά με ορισμένες θεμελιακές αρχές εκείνου του πολιτικού ρεύματος που ονομάζεται συντηρητισμός.

            Αυτός ο προβληματισμός ήταν η αφορμή για να παρουσιάσω συνοπτικά σε αυτό το άρθρο τις απόψεις μιας επιφανούς προσωπικότητας του συντηρητικού χώρου, η οποία όμως δεν είναι ευρέως γνωστή στην Ελλάδα, του Γερμανού νομικού και πολιτικού επιστήμονα Carl Schmitt. Μάλιστα, φέτος συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από το θάνατό του.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.




Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2015

THE THEORY OF NATURAL RIGHTS


According to John Locke's political philosophy

by Stavroula Fountanopoulou



A number of times throughout history, tyranny has stimulated breakthrough thinking about liberty. This was certainly the case in England with the mid-seventeenth-century era of repression, rebellion, and civil war. There was a tremendous outpouring of political pamphlets and tracts. At this point of history the theory of natural rights became very popular.

A definition of natural rights

            Natural rights are the pre-political rights individuals possess in the absence of established political authority, that is in the state of nature. The modern idea of natural rights grew out of the ancient and medieval doctrines of natural law, i.e., the belief that people, as creatures of nature and God, should live their lives and organize their society on the basis of rules and precepts laid down by nature or God. With the growth of the idea of individualism, especially in the 17th cent., natural law doctrines were modified to stress the fact that individuals, because they are natural beings, have rights that cannot be violated by anyone or by any society. Different versions of this argument were generated by different lists of natural rights and different conceptions of the state of nature. Perhaps the most famous formulation of this doctrine is found in the writings of John Locke.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2015

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Β' ΜΕΡΟΣ)



2.  1922 - 1940: Η δημιουργία της εργατικής κοινής γνώμης.

 του ΚΩΣΤΑ ΦΟΥΝΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ


            Η τρίτη φάση στη συγκέντρωση της εργατικής δύναμης στις ελληνικές πόλεις ξεκινά με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η παρουσία των προσφύγων άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο για τη χώρα προκαλώντας αλλαγές και μετασχηματισμούς σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, στη χωροταξική ανάπτυξη των πόλεων, ακόμη και στη στρατηγική του εργατικού κινήματος. Οι πρόσφυγες προμήθευσαν τις πόλεις με εργατική δύναμη χωρίς αγροτικούς δεσμούς και δυνατότητα επιστροφής στο χωριό, γι’ αυτό το 1922 πρέπει να θεωρηθεί τομή μεταξύ της δεύτερης και της τρίτης φάσης. Η σταθεροποίηση όμως του εργατικού δυναμικού στις πόλεις δεν ευνόησε τελικά την οργανωτική ανάπτυξη των συνδικάτων. Η συνδικαλιστική ενότητα της προηγούμενης φάσης, όπου τουλάχιστον είχε επιτευχθεί, κατακερματίστηκε. Διαμορφώθηκαν πάρα πολλά σωματεία, τα περισσότερα από διασπάσεις παλαιοτέρων. Ακόμη και οι καλύτερα οργανωμένοι επαγγελματικοί κλάδοι όπως οι καπνεργάτες και οι σιδηροδρομικοί δεν έμειναν ανεπηρέαστοι: ο συνδικαλιστικός τους χώρος κατακλύσθηκε από δεκάδες ομοειδή σωματεία. Οι πρόσφυγες φαίνεται ότι συνέβαλαν καταλυτικά σε αυτή την εξέλιξη, καθώς η παρουσία τους συνοδεύτηκε από υπερπροσφορά ανειδίκευτης κυρίως εργασίας, από έντονη δημοσιονομική αστάθεια, από υψηλό πληθωρισμό που περιόριζε την αγοραστική δύναμη του εργατικού εισοδήματος και από έντονη και διαρκή ανεργία. Τα δεδομένα αυτά ευνόησαν τους εργοδότες έναντι των εργατών και τους έδωσαν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν τις εργατικές κατακτήσεις της προηγούμενης περιόδου.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο εδώ.